Grudzień 2020

Prawa i obowiązki akcjonariusza

Grudzień 2020

Prawa i obowiązki akcjonariusza. 46

Prawa majątkowe. 46

Prawo głosu. 48

Prawo pierwszeństwa. 48

Inne prawa akcjonariusza. 49

Organy spółki 49

Kadencja. 50

Komitety. 50

Podejmowanie uchwał 50

Prawa i obowiązki akcjonariusza

Prawa majątkowe

Akcjonariusz ma prawo do udziału w zysku i prawo do wypłaty z kapitału akcyjnego w kwocie wynikającej z rocznego sprawozdania finansowego, która została przeznaczona do wypłaty. Kwestię tą można uregulować odmiennie w umowie spółki (art. 30015 § 1 k.s.h.).

Kwota przeznaczona do podziału między akcjonariuszy nie może przekraczać sumy:

1.      zysku za ostatni rok obrotowy i

2.      niepodzielonych zysków z lat ubiegłych, utworzonych z kapitałów rezerwowych, które mogą być przeznaczone na wypłatę dywidendy i

3.      kwoty z kapitału akcyjnego, przeznaczonej do wypłaty dywidendy.

Akcjonariusze mogą uchwałą przekazać kwotę do podziału na kapitał akcyjny, co jednak nie uprawnia ich do objęcia nowych akcji (art. 30020 k.s.h.).

W przypadku wypłaty z kapitału akcyjnego z części kapitału stanowiącej 5% sumy zobowiązań spółki wykazanej w sprawozdaniu finansowym za ostatni rok obrotowy, zarząd obowiązany jest ogłosićwezwać wierzycieli do zgłaszania roszczeń w terminie 3 miesięcy. Spółka zaspokaja wymagalne roszczenia, a wierzyciele mogą żądać zabezpieczenia roszczeń niewymagalnych, powstałych przed ogłoszeniem jeśli uprawdopodobnią, że obniżenie zagraża zaspokojeniu i nie otrzymali od spółki zabezpieczenia (art. 30015 § 4 w zw. z art. 456 § 1 i 2 k.s.h.).

Wypłata z kapitału akcyjnego może nastąpić dopiero po wpisie zmiany jego wysokości do KRS.

Dywidendę rozdziela się w stosunku do liczby akcji. Uprawnieni do dywidendy za dany rok są akcjonariusze, którym przysługiwały akcje w dniu podjęcia uchwały o wypłacie dywidendy. Umowa spółki może upoważniać walne zgromadzenie do określenia dnia dywidendy (dnia, w którym ustala się prawa akcjonariuszy do wypłaty). Dzień dywidendy powinien przypadać w ciągu dwóch miesięcy od podjęcia uchwały o wypłacie (art. 30016 k.s.h.).

W umowie spółki może się znaleźć także upoważnienie zarządu do wypłaty zaliczki na poczet przewidywanej dywidendy na koniec roku obrotowego (zaliczka nie może być jednak wypłacona z kapitału akcyjnego). Jeśli w danym roku spółka osiągnęła stratę albo zysk niższy niż kwota wypłaconych zaliczek, akcjonariusze obowiązani są zwrócić zaliczki w całości (w przypadku straty) lub w części (w przypadku zbyt niskiego zysku).

Umowa spółki może przewidywać, że jeśli akcjonariuszowi nie wypłacono w pełni albo częściowo dywidendy z akcji uprzywilejowanych w zakresie dywidendy, przysługuje mu wyrównanie z zysku w następnych latach (art. 30018 k.s.h.).

Jeśli akcjonariusz otrzyma wypłatę wbrew przepisom prawa lub postanowieniom umowy spółki, obowiązany jest do zwrotu, za który solidarnie odpowiadają członkowie organów spółki (chyba, że nie ponoszą winy). Roszczenia o zwrot przedawniają się z upływem trzech lat od dnia wypłaty, z wyjątkiem roszczeń wobec akcjonariusza, który wiedział o bezprawności wypłaty. Jako, że przepisy te jeszcze nie weszły w życie, brak jest orzecznictwa w zakresie przedawnienia (lub jego braku) w przypadku roszczenia w stosunku do akcjonariusza, który miał świadomość bezprawności wypłaty, zaś w doktrynie znaleźć można różne stanowiska. Istnieją opinie, że „odpowiedzialność ta ma co do zasady charakter terminowy. Roszczenie PSA o zwrot bezprawnej wypłaty ulega bowiem przedawnieniu zasadniczo z upływem trzech lat od dnia jej dokonania (art. 30022 § 4 k.s.h.). Wyjątek został przewidziany w art. 30022 § 4 k.s.h. i odnosi się do akcjonariusza, który wiedział o bezprawności otrzymanej wypłaty (a zatem miał świadomość, że wypłata, którą otrzymuje, dokonywana jest wbrew przepisom prawa lub postanowieniom umowy PSA). We wskazanym wyjątkowym przypadku odpowiedzialność akcjonariusza jest bezterminowa (nieograniczona czasowo), natomiast odpowiedzialność pozostałych podmiotów odpowiedzialności zachowuje przymiot terminowości” (G. Kozieł, Prosta spółka akcyjna. Komentarz do art. 3001–300134 KSH, Warszawa 2020). Znajdą się także głosy, że roszczenie przedawnia się na zasadach ogólnych, opisanych w Kodeksie cywilnym (tak: Z. Jara (red.), Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2020).

Prawo głosu

Akcja daje prawo do jednego głosu. Co do zasady, zastawnik i użytkownik akcji mogą wykonywać prawo głosu, jeżeli przewiduje to czynność prawna ustanawiająca ograniczone prawo rzeczowe oraz gdy w rejestrze akcjonariuszy dokonano wzmianki o jego ustanowieniu i upoważnieniu do wykonywania prawa głosu, chyba że umowa spółki zakazuje przyznawania prawa głosu zastawnikowi lub użytkownikowi akcji albo uzależnia je od zgody organu spółki (art. 30023 k.s.h.).

Prawo pierwszeństwa

Umowa spółki może przewidywać, że akcjonariusze będą mieli pierwszeństwo nabycia akcji przeznaczonych do zbycia przez pozostałych akcjonariuszy. Jeśli w umowie spółki nie znajdą się inne rozwiązania, to zastosowanie znajdą reguły przedstawione poniżej.

Prawo pierwszeństwa przysługuje akcjonariuszom proporcjonalnie do liczby posiadanych akcji.

Postępowanie w przypadku planowanego zbycia akcji objętych prawem pierwszeństwa (art. 30042 k.s.h.):

1.      akcjonariusz zbywający zawiadamia zarząd o planowanym zbyciu (w szczególności o nabywcy, cenie i terminie zapłaty)

2.      akcjonariusz zbywający za pośrednictwem zarządu składa pozostałym akcjonariuszom ofertę nabycia akcji, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni do złożenia oświadczenia o przyjęciu oferty

3.      akcjonariusz korzystający z prawa pierwszeństwa w formie dokumentowej przedstawia akcjonariuszowi zbywającego za pośrednictwem zarządu oświadczenie o skorzystaniu z prawa pierwszeństwa

4.      po upływie terminu do składania oświadczeń, zarząd przekazuje akcjonariuszowi zbywającemu informację o akcjonariuszach, którzy skorzystali z prawa pierwszeństwa.

Inne prawa akcjonariusza

Akcjonariusze mają prawo kontroli na wzór prawa wspólników w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (art. 30024 k.s.h.).

Umowa spółki może przyznawać akcjonariuszom indywidualne uprawnienia, w szczególności prawo do powołania lub członków zarządu lub rady nadzorczej.

Organy spółki

W spółce należy ustanowić zarząd albo radę dyrektorów. Umowa spółki może przewidywać także ustanowienie rady nadzorczej.

W przypadku sprzeczności interesów spółki z interesami członka organu, jego współmałżonka, krewnych i powinowatych do drugiego stopnia oraz osób, z którymi jest powiązany osobiście, członek organu powinien ujawnić sprzeczność interesów i wstrzymać się od udziału w rozstrzyganiu takich spraw oraz może żądać zaznaczenia tego w protokole (art. 30055 § 1 k.s.h.).

Członków zarządu i rady dyrektorów obowiązuje zakaz konkurencji, na wzór zakazu ustanowionego w spółce akcyjnej i spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (art. 30055 § 3 k.s.h.), oraz analogiczny zakaz łączenia stanowisk (art. 30072 k.s.h.).

Kadencja

Co do zasady mandat członków organów wygasa z dniem odbycia walnego zgromadzenia zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok obrotowy przypadający po dniu powołania. Umowa spółki może jednak w inny sposób oznaczyć kadencję członków organów, a nawet przewidywać powołanie na czas nieoznaczony (art. 30056 § 1 k.s.h.).

Mandat wygasa także na skutek śmierci, odwołania bądź rezygnacji.

Jeżeli w wyniku rezygnacji członka zarządu albo dyrektora żaden mandat w zarządzie albo radzie dyrektorów nie byłby obsadzony, członek zarządu albo dyrektor składa rezygnację akcjonariuszom, zwołując jednocześnie walne zgromadzenie, chyba że umowa spółki stanowi inaczej. Zawiadomienie o zwołaniu walnego zgromadzenia zawiera także oświadczenie o rezygnacji członka zarządu albo dyrektora. Rezygnacja jest skuteczna z dniem następującym po dniu, na który zwołano walne zgromadzenie.

Komitety

Jeśli organ spółki jest wieloosobowy, jego regulamin bądź umowa spółki może przewidywać utworzenie komitetu organu (w skład którego wchodzą co najmniej dwaj członkowie organu), którego zadaniem jest przygotowywanie lub wykonywanie jego uchwał. Organ może uchwalić regulamin komitetu określający organizację i sposób wykonywania powierzonych zadań (art. 30057 k.s.h.).

Podejmowanie uchwał

Członek rady nadzorczej lub członek zarządu albo dyrektor mogą żądać zwołania posiedzenia rady nadzorczej albo rady dyrektorów, podając proponowany porządek obrad, lub podjęcia określonej uchwały na piśmie albo przy wykorzystaniu środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość. Jeżeli przewodniczący rady nadzorczej albo rady dyrektorów nie zwoła posiedzenia albo nie zarządzi głosowania na piśmie albo przy wykorzystaniu środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość na dzień przypadający w terminie dwóch tygodni od dnia otrzymania żądania, wnioskodawca może samodzielnie zwołać posiedzenie, podając jego datę i miejsce (art. 30059 k.s.h.).

Warunkiem podjęcia uchwały jest prawidłowe zawiadomienie wszystkich członków organu o posiedzeniu albo głosowaniu (pisemnym bądź przy wykorzystaniu środków umożliwiających komunikowanie się na odległość) (art. 30058 k.s.h.).

Kworum w przypadku podejmowania uchwał przez radę nadzorczą i radę dyrektorów wynosi ½ ogólnej liczby członków. Umowa spółki może przewidywać surowsze wymagania. Uchwały zapadają bezwzględną większością głosów, chyba, że umowa spółki stanowi inaczej.

Uchwały organu podlegają wciągnięciu do protokołu, który powinien wymieniać członków organu uczestniczących w głosowaniu oraz zawierać treść podjętych uchwał i wynik głosowania.


2020-12-14 05:07:53

Kancelaria Malinowscy i Wspólnicy